تختهنرد را تقریباً همه یکبار بازی کردهاند و کمتر کسی قوانینش را کامل بلد است. بیشتر دعواهای سر تخته هم دقیقاً سر همین چند مورد است: مهرهی زدهشده، جمع کردن با تاس بزرگتر، و اینکه بالاخره مارس شد یا نه.
چیدمان اولیه
هر بازیکن پانزده مهره دارد و صفحه بیستوچهار خانه. چیدمان استاندارد از دورترین نقطه نسبت به خانهی خودت اینطور است: دو مهره، بعد پنج مهره، بعد سه مهره، بعد پنج مهره. همان چیدمانی که به ۵-۳-۵-۲ میشناسندش.
دو بازیکن در جهت مخالف هم حرکت میکنند. مهرههای تو به سمت خانهی تو میروند و مهرههای حریف به سمت خانهی خودش.
حرکت مهرهها
دو تاس میاندازی و هر تاس یک حرکت جداگانه است. اگر ۵ و ۳ آمد، یا یک مهره را پنج خانه و بعد سه خانه میبری، یا دو مهرهی متفاوت را جدا حرکت میدهی.
جفت استثناست: اگر جفت بیاید، آن عدد را چهار بار بازی میکنی. جفت شش یعنی چهار حرکت ششخانهای.
یک قاعده که تازهکارها معمولاً رعایت نمیکنند: اگر بتوانی هر دو تاس را بازی کنی، مجبوری. نمیشود یکی را عمداً نبازی چون به ضررت است. و اگر فقط یکی از دو تاس قابل بازی باشد، باید بزرگتری را بازی کنی.
خانهای که حریف دو مهره یا بیشتر روی آن دارد بسته است و نمیتوانی رویش بنشینی.
زدن مهره
اگر روی خانهای فقط یک مهرهی حریف باشد، با رسیدن به آن خانه مهرهاش زده میشود و از صفحه بیرون میرود.
بازیکنی که مهرهاش زده شده، تا وقتی آن مهره را برنگردانده هیچ حرکت دیگری نمیتواند بکند. مهره از خانهی حریف وارد میشود و اگر تاسها همه به خانههای بسته بخورند، آن دست را از دست میدهد.
به همین دلیل تکمهره گذاشتن در نیمهی حریف ریسک دارد، مخصوصاً وقتی حریف خانههای زیادی را بسته باشد.
جمع کردن مهرهها
وقتی هر پانزده مهرهات وارد خانهی خودت شد، میتوانی شروع به جمع کردن کنی. اگر وسط جمع کردن یکی از مهرههایت زده شود، باید برش گردانی و دوباره همه را به خانه برسانی تا اجازهی ادامه داشته باشی.
اگر تاسی بیاید که خانهی متناظرش خالی است، باید مهرهای را از خانههای بالاتر حرکت دهی؛ فقط وقتی میتوانی با تاس بزرگتر جمع کنی که هیچ مهرهای در خانههای بالاتر نمانده باشد.
برد ساده، مارس، توک مارس
سه حالت برد وجود دارد و تفاوتشان در امتیاز است:
- برد ساده: تو همه را جمع کردهای و حریف هم دستکم یک مهره جمع کرده. یک امتیاز.
- مارس: تو همه را جمع کردهای و حریف هنوز حتی یک مهره هم جمع نکرده. دو امتیاز.
- توک مارس: مثل مارس، با این تفاوت که حریف هنوز مهرهای در خانهی تو یا بیرون از صفحه دارد. سه امتیاز.
اسم حالت سوم منطقه به منطقه فرق میکند؛ «مارس سیاه» و «ششدر» هم به همین حالت گفته میشود. قبل از شروع بازی سر اسم و امتیازش با حریفت توافق کن، چون بیشترین بحثها سر همین یکی است.
چند اشتباه رایج
تازهکارها معمولاً همهی مهرهها را با هم جلو میبرند و پشت سرشان تکمهرههای بیدفاع جا میگذارند. تختهنرد بیشتر از آنکه بازی سرعت باشد، بازی بستن خانههاست.
اشتباه دوم: عجله برای جمع کردن. مهرهای که زده شود، تمام پیشرفتت را برمیگرداند.
کجا بازی کنیم
تختهنرد با موبایل همان بازی نیست. اگر دنبال میز واقعی و حریف تازه هستی، شبهای تختهنرد کانتاین را ببین. میزبانها ظرفیت و سطح جمع را از قبل مشخص میکنند، پس میدانی سر میز حرفهایها مینشینی یا جمع تازهکار.